برتیرنها: در روزگاری که بسیاری از خانههای نوساز با الگوهای تکراری و نماهای پرزرقوبرق ساخته میشوند، هنوز هم پروژههایی وجود دارند که نگاهشان به گذشته است؛ نه از سر نوستالژی، بلکه برای بازآفرینی مفاهیمی که سالها در معماری ایرانی ریشه داشتهاند. «میانسرای ماهوش» یکی از همین نمونههاست؛ خانهای در خمینیشهر اصفهان که تلاش کرده حیاط مرکزی را دوباره به قلب زندگی بازگرداند.
میانسرای ماهوش یک خانه مسکونی تکواحدی در خمینیشهر اصفهان است که طراحی آن را دکتر محمدصادق مأنوسی و اجرای آن را مهندس حمید جهاندار بر عهده داشتهاند.
این پروژه از همان ابتدا با خواستههایی متفاوت و حتی متضاد از سوی کارفرما روبهرو بود. خانواده به خانهای سهخوابه نیاز داشتند که علاوه بر یک سوئیت مستقل برای سرایدار، دو فضای کاملاً مجزا نیز برای برگزاری مراسم مذهبی و مهمانیهای شبانه داشته باشد؛ خواستهای که ریشه در تفاوت سبک زندگی نسلهای مختلف این خانواده داشت.
در کنار این نیازها، کارفرما خانهای را تصور میکرد که حالوهوای خانه پدریاش با چند حیاط مرکزی را زنده کند؛ هرچند با توجه به فعالیت او در حوزه معدن و صنعت سنگ، انتظار میرفت نتیجه کار ساختمانی با نمای تمامسنگ یا رومی باشد.
اما «میانسرای ماهوش» تنها پاسخی به خواستههای کارفرما نیست. ایده اصلی این پروژه، بازخوانی یکی از مهمترین عناصر معماری ایرانی یعنی حیاط مرکزی و گودالباغچه است؛ فضایی که زندگی را به درون خانه میکشاند و ارتباط ساکنان را با خاک، درخت، آب و آسمان حفظ میکند.
در این بنا، حیاطها بهصورت پیوسته در طبقات مختلف امتداد پیدا کردهاند و در کنار آجر، کاشی، شیشههای رنگی و عناصر طبیعی، فضایی خلق شده که گذشته و امروز را به هم پیوند میدهد. نتیجه، خانهای است که بدون خودنمایی و اغراق، حس تعلق و آرامش را به ساکنان منتقل میکند؛ گویی این بنا از همان ابتدا بخشی از بافت و هویت محل بوده است.
زندگی در این خانه در چهار تراز مختلف جریان دارد؛ گودالباغچه برای برگزاری مراسم مذهبی، حیاط مرکزی طبقه همکف برای زندگی روزمره، حیاط مرکزی طبقه اول در کنار اتاقهای خواب برای فضای خصوصی شبانه و در نهایت بام سبز و استخر که بهعنوان محل برگزاری دورهمیها و مهمانیها در نظر گرفته شده است؛ تقسیمبندیای که نشان میدهد معماری ایرانی همچنان میتواند پاسخگوی نیازهای زندگی امروز باشد، بدون آنکه هویت خود را از دست بدهد.
